Διάλογος Ξέρξη-Δημάρατου, Φύλλο Εργασίας 1

Η αποστολή σας είναι να χαρακτηρίσετε τον Ξέρξη με βάση συγκεκριμένα στοιχεία του κειμένου, δηλαδή να εντοπίσετε στο κείμενο στοιχεία που αφορούν τις στάσεις, τις σκέψεις, τις δράσεις, τα συναισθήματα, τις αξίες, τις ιδέες και τη συμπεριφορά του. Προσέξτε, για παράδειγμα, τη διπλή επανάληψη του χρονικού επιρρήματος «τώρα» στην αρχή του κεφαλαίου 101 και το διπλό γέλιο του Ξέρξη (κεφ. 103 και 105) μετά τα λόγια του Δημάρατου. Χρησιμοποιήστε ένα πρόγραμμα επεξεργασίας κειμένου.

Βοηθητικά στοιχεία

Επισκεφτείτε το λογισμικό του μαθήματος στο Ψηφιακό Σχολείο και διαβάστε ορισμένα αποσπάσματα από το έβδομο βιβλίο των «Ιστοριών» του Ηροδότου, κυρίως σχετικά με τη ζεύξη του Ελλησπόντου και το μαστίγωμα της θάλασσας, για να σχηματίσετε μια πρώτη εντύπωση για τον χαρακτήρα του Πέρση βασιλιά.

Διάλογος Ξέρξη-Δημάρατου, Φύλλο Εργασίας 2

Η αποστολή σας είναι να χαρακτηρίσετε τον Δημάρατο με βάση συγκεκριμένα στοιχεία του κειμένου, δηλαδή να εντοπίσετε στο κείμενο στοιχεία που αφορούν τις στάσεις, τις σκέψεις, τις δράσεις, τα συναισθήματα, τις αξίες, τις ιδέες και τη συμπεριφορά. Προσέξτε, για παράδειγμα, την εναρκτήρια ερώτησή του στον Ξέρξη (κεφ. 101), πώς αντιμετωπίζει την πρόκληση που του είχε απευθύνει στο κεφ. 103 ο Πέρσης βασιλιάς και τον τρόπο με τον οποίο σταματά τη συζήτηση με τον Ξέρξη στο τέλος του κεφ. 104. Χρησιμοποιήστε ένα πρόγραμμα επεξεργασίας κειμένου.

Βοηθητικά στοιχεία

Επισκεφτείτε το Σπουδαστήριο Νέου Ελληνισμού και διαβάστε το ποίημα του Κ. Π. Καβάφη «Ο Δημάρατος», για να σχηματίσετε καλύτερα μια γνώμη για τον Δημάρατο.

Διάλογος Ξέρξη-Δημάρατου, Φύλλο Εργασίας 3

Η αποστολή σας είναι να αξιολογήσετε τη χρήση του διαλόγου ως αφηγηματικής τεχνικής του Ηροδότου στη συγκεκριμένη ενότητα, δηλαδή να σχολιάσετε γιατί ο Ηρόδοτος δεν διατυπώνει στην ενότητα αυτή τις σκέψεις του σε ευθύ λόγο, αλλά αντίθετα χρησιμοποιεί τον διάλογο, μια τεχνική μη αναμενόμενη για ιστορικό κείμενο. Χρησιμοποιήστε ένα πρόγραμμα επεξεργασίας κειμένου.

Βοηθητικά στοιχεία

Θυμηθείτε όσα διδαχτήκαμε για τον διάλογο ως αφηγηματική τεχνική στην Οδύσσεια.

Διάλογος Ξέρξη-Δημάρατου, Φύλλο Εργασίας 4

Η αποστολή σας είναι, αφενός, να σχολιάσετε τη θέση του συγκεκριμένου διαλόγου στο έργο του Ηροδότου, δηλαδή να αξιολογήσετε πόσο σημαντικός είναι και, αφετέρου, να εξηγήσετε την επιλογή του Δημάρατου ως συνομιλητή του Ξέρξη, λαμβάνοντας υπόψη το γεγονός ότι είναι Λακεδαιμόνιος και όχι Πέρσης. Προσέξτε ιδιαίτερα το σχόλιο 17 στο κεφ. 104 του σχολικού εγχειριδίου. Χρησιμοποιήστε ένα πρόγραμμα επεξεργασίας κειμένου.

Διάλογος Ξέρξη-Δημάρατου, Φύλλο Εργασίας 5

Η αποστολή σας είναι να εντοπίσετε στο κείμενο και να καταγράψετε, με βάση συγκεκριμένες λέξεις και φράσεις, στοιχεία που αφορούν την πολιτική ιδεολογία του ασιατικού/ περσικού κόσμου. Προσέξτε, για παράδειγμα, την αναφορά του Ξέρξη στους αριθμούς και το μαστίγιο στο κεφάλαιο 103. Χρησιμοποιήστε ένα πρόγραμμα επεξεργασίας κειμένου.

Βοηθητικά στοιχεία

Επισκεφτείτε τον ιστοχώρο «Ελληνικός Πολιτισμός» και διαβάστε ένα κεφάλαιο σχετικά με τις ιδέες του Ηροδότου.

Διάλογος Ξέρξη-Δημάρατου, Φύλλο Εργασίας 6

Η αποστολή σας είναι να εντοπίσετε στο κείμενο και να καταγράψετε, με βάση συγκεκριμένες λέξεις και φράσεις στοιχεία που αφορούν την πολιτική ιδεολογία του ελληνικού/ σπαρτιατικού κόσμου. Προσέξτε, για παράδειγμα, την αναφορά του Δημάρατου στην αρετή (κεφ. 102) και τον νόμο (κεφ. 104). Χρησιμοποιήστε ένα πρόγραμμα επεξεργασίας κειμένου.

Βοηθητικά στοιχεία

Επισκεφτείτε τον ιστοχώρο «Ελληνικός Πολιτισμός» και διαβάστε ένα κεφάλαιο σχετικά με τις ιδέες του Ηροδότου.

Διάλογος Ξέρξη-Δημάρατου, Φύλλο Εργασίας 7

Η αποστολή σας είναι να εντοπίσετε στον χάρτη τα γεωγραφικά ονόματα που αναφέρονται στην περίληψη των προηγούμενων κεφαλαίων του έβδομου βιβλίου του Ηροδότου αλλά και στα κεφάλαια 101-104 (π.χ. Θερμοπύλες, Αίγυπτος, Μαραθώνας, Ελλήσποντος, Αθήνα, Σάρδεις, Δορίσκος, Σπάρτη), να προσδιορίσετε την έκταση της περσικής αυτοκρατορίας σε σχέση με την Ελλάδα (χάρτης 1, στη σελ. 41 του σχολικού βιβλίου) και να παρουσιάσετε την πορεία του Ξέρξη από τα Σούσα ως τον Δορίσκο (χάρτης 2, στη σελ. 57 του σχολικού βιβλίου). Επίσης, να συγκρίνετε την έκταση της περσικής αυτοκρατορίας με την αντίστοιχη της Ελλάδας και λαμβάνοντας υπόψη και τα αριθμητικά στοιχεία του κειμένου της ενότητας να καταγράψετε τα συμπεράσματά σας για τη δυσκολία που παρουσιάζει η πορεία του Ξέρξη προς την Ελλάδα. Χρησιμοποιήστε ένα λογισμικό της επιλογής σας.

Βοηθητικά στοιχεία

Επισκεφτείτε την ιστοσελίδα Herodotus Website και εντοπίστε τον χάρτη της περσικής αυτοκρατορίας.

Διάλογος Ξέρξη-Δημάρατου, Φύλλο Εργασίας 8

Η αποστολή σας είναι, αφού διαβάσετε την ιστορία του Σπερθία και του Βούλη («Παράλληλο κείμενο»), να εντοπίσετε τα χαρακτηριστικά των δύο κόσμων, ελληνικού και περσικού, όπως προκύπτουν από τα κείμενο, και να τα συσχετίσετε με τα χαρακτηριστικά που προκύπτουν από το διάλογο Ξέρξη - Δημάρατου. Χρησιμοποιήστε ένα λογισμικό της επιλογής σας.

Βοηθητικά στοιχεία

Μελετήστε το κεφάλαιο «Οι ιδέες του Ηροδότου» από το βιβλίο της Αρχαίας Ελληνικής Γραμματείας Α΄, Β΄, Γ΄, Γυμνασίου.

Α΄ ΟΜΑΔΑ (Η αναγνώριση της Ιθάκης από τον Οδυσσέα)

Αποστολή της ομάδας σας είναι να οργανώσετε μια ομιλία προς τους συμμαθητές σας. Θέμα αυτής της ομιλίας θα είναι η σύγκριση της διαδικασίας αναγνώρισης του Οδυσσέα από την Πηνελόπη με την αναγνώριση της Ιθάκης από τον Οδυσσέα και η παρουσίαση των ομοιοτήτων και των διαφορών ανάμεσα στις δύο σκηνές. Επιπλέον, να καταγράψετε στην ομιλία την άποψή σας για τον ρόλο της αναγνώρισης, εάν, δηλαδή, πιστεύετε ότι η αναγνώριση ήταν αναγκαία μόνο ως λογοτεχνικό μέσο έκφρασης ή εξυπηρετούσε και άλλο σκοπό.

Μπορείτε να χρησιμοποιήσετε το διαδίκτυο, για να δημιουργήσετε μια πολυτροπική παρουσίαση.

Εδώ μπορείτε να βρείτε την αναγνώριση της Ιθάκης από τον Οδυσσέα.

Β΄ ΟΜΑΔΑ (Η αναγνώριση του Οδυσσέα από τον Τηλέμαχο)

Αποστολή της ομάδας σας είναι να οργανώσετε μια ομιλία προς τους συμμαθητές σας. Θέμα αυτής της ομιλίας θα είναι η σύγκριση της διαδικασίας αναγνώρισης του Οδυσσέα από την Πηνελόπη με την αναγνώριση του Οδυσσέα από τον Τηλέμαχο και η παρουσίαση των ομοιοτήτων και των διαφορών ανάμεσα στις δύο σκηνές. Επιπλέον, να καταγράψετε στην ομιλία την άποψή σας για τον ρόλο της αναγνώρισης, εάν, δηλαδή, πιστεύετε ότι η αναγνώριση ήταν αναγκαία μόνο ως λογοτεχνικό μέσο έκφρασης ή εξυπηρετούσε και άλλο σκοπό.

Μπορείτε να χρησιμοποιήσετε το διαδίκτυο, για να δημιουργήσετε μια πολυτροπική παρουσίαση.

Εδώ μπορείτε να βρείτε την αναγνώριση του Οδυσσέα από τον Τηλέμαχο.

Γ΄ ΟΜΑΔΑ (Η αναγνώριση του Οδυσσέα από τον Λαέρτη)

Αποστολή της ομάδας σας είναι να οργανώσετε μια ομιλία προς τους συμμαθητές σας. Θέμα αυτής της ομιλίας θα είναι η σύγκριση της διαδικασίας αναγνώρισης του Οδυσσέα από την Πηνελόπη με την αναγνώριση του Οδυσσέα από τον Λαέρτη και η παρουσίαση των ομοιοτήτων και των διαφορών ανάμεσα στις δύο σκηνές. Επιπλέον, να καταγράψετε στην ομιλία την άποψή σας για τον ρόλο της αναγνώρισης, εάν, δηλαδή, πιστεύετε ότι η αναγνώριση ήταν αναγκαία μόνο ως λογοτεχνικό μέσο έκφρασης ή εξυπηρετούσε και άλλο σκοπό.

Μπορείτε να χρησιμοποιήσετε το διαδίκτυο, για να δημιουργήσετε μια πολυτροπική παρουσίαση.

Εδώ μπορείτε να βρείτε την αναγνώριση του Οδυσσέα από τον Λαέρτη.

Δ΄ ΟΜΑΔΑ (Η αναγνώριση της Ελένης από τον Μενέλαο)

Αποστολή της ομάδας σας είναι να οργανώσετε μια ομιλία προς τους συμμαθητές σας. Θέμα αυτής της ομιλίας θα είναι η σύγκριση της διαδικασίας αναγνώρισης του Οδυσσέα από την Πηνελόπη με την αναγνώριση της Ελένης από τον Μενέλαο και η παρουσίαση των ομοιοτήτων και των διαφορών ανάμεσα στις δύο σκηνές. Επιπλέον, να καταγράψετε στην ομιλία την άποψή σας για τον ρόλο της αναγνώρισης, εάν, δηλαδή, πιστεύετε ότι η αναγνώριση ήταν αναγκαία μόνο ως λογοτεχνικό μέσο έκφρασης ή εξυπηρετούσε και άλλο σκοπό.

Μπορείτε να χρησιμοποιήσετε το διαδίκτυο, για να δημιουργήσετε μια πολυτροπική παρουσίαση.

Εδώ μπορείτε να βρείτε την αναγνώριση της Ελένης από τον Μενέλαο. Μελετήστε την 1^η και τη 2^η σκηνή του Β΄ Επεισοδίου.

Για την περίληψη της «Ελένης» μπορείτε να διαβάσετε εδώ.

Ε΄ ΟΜΑΔΑ (Η αναγνώριση του Ορέστη από την Ιφιγένεια)

Αποστολή της ομάδας σας είναι να οργανώσετε μια ομιλία προς τους συμμαθητές σας. Θέμα αυτής της ομιλίας θα είναι η σύγκριση της διαδικασίας αναγνώρισης του Οδυσσέα από την Πηνελόπη με την αναγνώριση του Ορέστη από την Ιφιγένεια και η παρουσίαση των ομοιοτήτων και των διαφορών ανάμεσα στις δύο σκηνές. Επιπλέον, να καταγράψετε στην ομιλία την άποψή σας για τον ρόλο της αναγνώρισης, εάν, δηλαδή, πιστεύετε ότι η αναγνώριση ήταν αναγκαία μόνο ως λογοτεχνικό μέσο έκφρασης ή εξυπηρετούσε και άλλο σκοπό.

Μπορείτε να χρησιμοποιήσετε το διαδίκτυο, για να δημιουργήσετε μια πολυτροπική παρουσίαση.

Εδώ μπορείτε να βρείτε την αναγνώριση του Ορέστη από την Ιφιγένεια.

ΣΤ ΟΜΑΔΑ (Η αναγνώριση του ξενιτεμένου από τη σύζυγό του)

Αποστολή της ομάδας σας είναι να οργανώσετε μια ομιλία προς τους συμμαθητές σας. Θέμα αυτής της ομιλίας θα είναι η σύγκριση της διαδικασίας αναγνώρισης του Οδυσσέα από την Πηνελόπη με την αναγνώριση του ξενιτεμένου από τη σύζυγό του  και η παρουσίαση των ομοιοτήτων και των διαφορών ανάμεσα στις δύο σκηνές. Επιπλέον, να καταγράψετε στην ομιλία την άποψή σας για τον ρόλο της αναγνώρισης, εάν, δηλαδή, πιστεύετε ότι η αναγνώριση ήταν αναγκαία μόνο ως λογοτεχνικό μέσο έκφρασης ή εξυπηρετούσε και άλλο σκοπό.

Μπορείτε να χρησιμοποιήσετε το διαδίκτυο, για να δημιουργήσετε μια πολυτροπική παρουσίαση.

Εδώ μπορείτε να βρείτε το δημοτικό τραγούδι «Ο γυρισμός του ξενιτεμένου».

ΑΝΑΓΝΩΡΙΣΕΩΣ ΣΗΜΕΙΑ

1^ο ΦΥΛΛΟ ΕΡΓΑΣΙΑΣ

Αφού μελετήσετε με προσοχή την 27^η ενότητα της Οδύσσειας, να καταγράψετε τα εξής:

α) τους στίχους στους οποίους εξελίσσεται η αναγνώριση του Οδυσσέα από την Πηνελόπη,

β) τα 3 στάδια και το τυπικό της αναγνωριστικής διαδικασίας.

Μπορείτε να χρησιμοποιήσετε έναν εννοιολογικό χάρτη (π.χ. https://www.text2mindmap.com/#, http://cmap.ihmc.us/download/), για να φανεί το σκεπτικό της απάντησής σας. Στη συνέχεια να την αναρτήσετε στο ιστολόγιο της τάξης σας. Όταν αναρτήσουν και οι άλλες ομάδες τις απαντήσεις τους, να τις μελετήσετε και να τις σχολιάσετε με την επιλογή Σχόλιο –Δημοσίευση.

Μ. ΑΛΕΞΑΝΔΡΟΣ ΚΑΙ ΒΟΥΚΕΦΑΛΑΣ

Φύλλο εργασίας 2

Συγκέντρωση υλικού – Ιστορική αφήγηση

Αποστολή σας είναι, αφού μελετήσετε όλο το υλικό που χρειάζεστε (πηγές, εικονογράφηση και χάρτες), να συντάξετε ένα κεφάλαιο με θέμα «Μ. Αλέξανδρος και Βουκεφάλας» σε μια ιστορική αφήγηση για τη ζωή του Μ. Αλεξάνδρου.

Θα ήταν χρήσιμο να πάρετε υπόψη σας τις ακόλουθες επισημάνσεις:

(α) Με τη βοήθεια των χρονολογίων και των χαρτών να εντάξετε τα γεγονότα στον χώρο και τον χρόνο.

(β) Να ξεχωρίσετε τα βασικά κεφάλαια της αφήγησής σας.

(γ) Να αξιοποιήσετε τις πηγές σας (κείμενα και εικόνες), ώστε να διακρίνετε τα γεγονότα από τις ερμηνείες τους και να τεκμηριώσετε πληρέστερα την αφήγησή σας.

Για το έργο σας μπορείτε να βοηθηθείτε από τα παρακάτω:

Α. Πηγές για την ονομασία, τον θάνατο του Βουκεφάλα και τη σχέση του Αλεξάνδρου με το άλογό του:

1.      Αλέξανδρος και Βουκεφάλας

2.      Αλέξανδρος ο Μέγας

3.      Βουκεφάλας

Β. Εικονογραφικό υλικό για τον Μ. Αλέξανδρο και τον Βουκεφάλα:

1. Πύλη για την Ελληνική Γλώσσα, Αρχαία Ελληνική, "Προτάσεις για τη διδασκαλία της αρχαιοελληνικής γλώσσας και γραμματείας"
2. Wikimedia Commons, "Alexander the Great".
3. Wikimedia Commons, "Bukephalos"
4. Google, Εικόνες.

Γ. Χάρτες σχετικά με την εκστρατεία του Αλεξάνδρου:

1. Wikimedia Commons, "Maps of Alexander the Great's wars"
2. Πύλη για την Ελληνική Γλώσσα, Χάρτες.

Εννοείται ότι μπορείτε να κάνετε οποιαδήποτε αναζήτηση στο διαδίκτυο επιθυμείτε, αρκεί να κατονομάσετε την πηγή σας και να την προσεγγίσετε με κριτικό πνεύμα.

Μ. ΑΛΕΞΑΝΔΡΟΣ ΚΑΙ ΒΟΥΚΕΦΑΛΑΣ

Φύλλο εργασίας 1

Ανάγνωση του κειμένου: Γεγονότα και ερμηνεία

ΝΑ ΓΡΑΨΕΤΕ ΟΛΕΣ ΤΙΣ ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΣΑΣ Σ’ ΕΝΑ ΕΓΓΡΑΦΟ ΕΠΕΞΕΡΓΑΣΙΑΣ ΚΕΙΜΕΝΟΥ ΚΑΙ ΝΑ ΤΟ ΑΝΕΒΑΣΕΤΕ ΣΤΟ ΙΣΤΟΛΟΓΙΟ ΤΗΣ ΤΑΞΗΣ ΣΑΣ ΜΕ ΤΟ ΟΝΟΜΑ ΤΗΣ ΟΜΑΔΑΣ ΣΑΣ.

1.         Στην ενότητα 11 του εγχειριδίου σας περιλαμβάνεται ένα κεφάλαιο από την ιστορική αφήγηση του Αρριανού, με θέμα τον δεσμό του Αλεξάνδρου με το άλογό του. Προσπαθήστε να συγκεντρώσετε όσα περισσότερα στοιχεία γίνεται, απαντώντας στις ακόλουθες ερωτήσεις κατανόησης του κειμένου.

Σημ. Μπορείτε στις απαντήσεις σας να χρησιμοποιήσετε αυτούσιες φράσεις του κειμένου, εφόσον αντιστοιχούν με ακρίβεια στην ερώτηση.

Α. Σε ποια σημεία ο Μ. Αλέξανδρος έχτισε τις δύο πόλεις που αναφέρονται στο κείμενό μας;
Β. Ποια ονόματα έδωσε στις δύο πόλεις;
Γ. Γιατί την πρώτη πόλη την ονόμασε Νίκαια;
Δ. Γιατί έδωσε στη δεύτερη πόλη το όνομα "Βουκεφάλα";
Ε. Ποια ήταν η αιτία του θανάτου του Βουκεφάλα;
Ζ. Ποια χαρακτηριστικά αποδίδει στον Βουκεφάλα ο Αρριανός στην περιγραφή του;
Η. Ποια είναι η πρώτη ερμηνεία για την προέλευση του ονόματος του Βουκεφάλα;
Θ. Ποια είναι η δεύτερη ερμηνεία για την προέλευση του ονόματος του Βουκεφάλα;
Ι. Τι συνέβη στον Βουκεφάλα στην χώρα των Ουξίων;
Κ. Τι έκανε ο Μ. Αλέξανδρος για να ξαναβρεί τον Βουκεφάλα;

2.         Μετά την πρώτη ανάγνωση του κειμένου, μπορείτε τώρα να διακρίνετε τα κεντρικά θέματα του κειμένου. Σε ποιες ενότητες μπορείτε να χωρίσετε το κείμενο με βάση τα κεντρικά θέματα; Να δώσετε έναν κατάλληλο τίτλο σε κάθε ενότητα.

Σημ. Για να διακρίνετε τα κεντρικά θέματα του κειμένου θα ήταν χρήσιμο να εντοπίσετε τα βασικά υποκείμενα, τα γεγονότα που τους αφορούν (ενέργειες - καταστάσεις).

Υποκείμενο	Ενότητα	Τίτλος Ενότητας

3.         Μια άλλη εκδοχή για την ονομασία και τον θάνατο του Βουκεφάλα παραδίδει ο συγγραφέας Στράβων (στο έργο του Γεωγραφικά 15.1.29). Βλέπε παρακάτω το αρχαίο κείμενο και τη νεοελληνική μετάφρασή του: http://www.greek-language.gr/greekLang/ancient_greek/education/workshop/dokimes/plutarchus.html#toc004.

Ποιες διαφορές εντοπίζετε σε σχέση με τις ερμηνείες του Αρριανού;

ερμηνεία συγγραφέα	Αρριανός	Στράβων
Α. ονομασία Βουκεφάλα
Β. θάνατος Βουκεφάλα

4.         Ποιες πληροφορίες για τη σχέση του Αλεξάνδρου με το άλογό του μπορείτε να αντλήσετε από τη βιογραφία του Αλεξάνδρου από τον Πλούταρχο (Αλέξανδρος 6.1-8); Βλ. το αρχαίο κείμενο και τη νεοελληνική μετάφρασή του: <http://www.greek-language.gr/greekLang/ancient_greek/education/workshop/dokimes/plutarchus.html#toc002>.